Sosyal güvenlik sisteminin prim esaslı ve “dağıtım sistemi” (PAYG) modeliyle işlediğini hatırlatan Aslan, dünyada genel kabul gören dengenin 4 çalışanın 1 emekliyi finanse etmesi olduğunu kaydetti. Türkiye’de ise aktif-pasif dengesinin bozulduğunu dile getirdi.

“Aktif-pasif oranı geriliyor”

Aslan, 2002’de 12,2 milyon çalışanın 5,9 milyon emekliyi finanse ettiğini, 2025’te ise 26,5 milyon çalışanın 16,9 milyon emekliye kaynak sağladığını söyledi. Aktif/pasif oranının 2,1’den 1,6’ya gerilediğini belirten Aslan, kayıt dışılık ve güvencesiz çalışmanın sistemi zorladığını ifade etti.

Evde bakım emeğinin sistem dışında bırakıldığını savunan Aslan, engelli birey sayısının milyonlarla ifade edildiğini, ancak bakım verenlerin otomatik sosyal güvenceye sahip olmadığını söyledi. Evde bakım yapanların yalnızca isteğe bağlı sigorta ile prim ödeyebildiğini, bunun da çoğu kişi için mümkün olmadığını dile getirdi.

“Dünyada örnekleri var”

Bazı ülkelerde bakım verenlerin emeklilik primlerinin devlet tarafından karşılandığını belirten Aslan, Türkiye’de de bakım süresinin sosyal güvenlik hakkına dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. TBMM’de bu yönde bir kanun teklifinin gündemde olduğunu ancak henüz yasalaşmadığını hatırlattı.

Aslan, mevcut düzenlemede ağır engelli çocuğu bulunan sigortalı annelere prim avantajı sağlandığını, ancak sigortasız bakım verenlerin kapsam dışında kaldığını ifade etti. Sistemin parçalı ve adaletsiz ilerlediğini savundu.

“Sahte sigortalılık artıyor”

Son yıllarda sahte sigortalılık vakalarının arttığını belirten Aslan, binlerce kişinin emekliliğinin iptal edildiğini söyledi. Vatandaşların sağlık hizmetine erişim ve emeklilik hakkı için farklı yollara yöneldiğini kaydetti.

Merkezi bütçeden SGK’ya aktarılan kaynağın arttığını ifade eden Aslan, bu kaynakların geliri olmayan kesimlere adil şekilde yansıtılması gerektiğini dile getirdi.

Politika önerileri

Aslan, Anahtar Parti iktidarında sosyal güvenlik sistemine yönelik şu adımların atılacağını belirtti:

• Kayıt dışı istihdamla etkin mücadele

• Aktif/pasif dengesini güçlendirecek istihdam politikaları

• “Gümüş ekonomi” yaklaşımının sosyal güvenlik sistemine entegrasyonu

• SGK bünyesinde “Evde Bakım Hizmeti Sigortası” kurulması

• “Evde Bakım Borçlanması” uygulamasının hayata geçirilmesi

• Bireysel emeklilik sisteminin kapsayıcılığının artırılması

• Primle uyumlu ve adalet duygusunu güçlendiren emekli aylığı yapısı

Aslan açıklamasını, “Fırsatta eşitlik, bölüşümde adalet anahtarda” sözleriyle tamamladı.